หยุดทานยา PrEP ได้เมื่อไหร่? วิธีหยุดยาอย่างปลอดภัยและถูกต้อง

หลายคนเข้าใจผิดว่าเมื่อเริ่มทานยา PrEP แล้ว จะต้องทานไปตลอดชีวิต ซึ่งไม่ใช่เรื่องจริง! ยา PrEP เป็นเครื่องมือป้องกันที่ยืดหยุ่นตามไลฟ์สไตล์ของคุณ หากวันหนึ่งความเสี่ยงของคุณหมดไป คุณก็สามารถหยุดยาได้ แต่ "การหยุดยา" ไม่ใช่แค่อยากหยุดก็หยุดทันที เพราะต้องมีขั้นตอนที่ถูกต้องเพื่อให้แน่ใจว่าคุณจะปลอดภัย 100% บทความนี้จะแนะนำวิธีหยุดยา PrEP อย่างถูกวิธี โดยไม่ทิ้งความเสี่ยงไว้ข้างหลัง

เมื่อไหร่ที่คุณสามารถหยุดทานยา PrEP ได้?

คุณสามารถพิจารณาหยุดทานยา PrEP ได้ เมื่อประเมินแล้วว่าตนเองไม่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV อีกต่อไป โดยสถานการณ์ที่พบบ่อยมีดังนี้:

เมื่อไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงอีกต่อไป

เช่น คุณตัดสินใจที่จะไม่มีเพศสัมพันธ์อีกในระยะยาว หรือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมาใช้ถุงยางอนามัยได้ 100% ทุกครั้งโดยไม่มีข้อยกเว้น

เมื่อมีความสัมพันธ์ระยะยาวที่มั่นคง (Monogamous Relationship)

คือการที่คุณและคู่ตัดสินใจคบหากันเพียงสองคน โดยทั้งคู่ได้ไปตรวจเลือดแล้วยืนยันว่าไม่มีเชื้อ HIV และเชื่อใจกันได้ว่าจะไม่มีความเสี่ยงอื่นนอกเหนือจากนี้

เมื่อคู่ของคุณมีเชื้อ HIV แต่เข้าสู่ภาวะ U=U แล้ว

หากคู่ของคุณมีเชื้อ HIV แต่ทานยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอจนผลเลือดตรวจไม่พบเชื้อ (Undetectable) ติดต่อกันเกิน 6 เดือน ทางการแพทย์ยืนยันแล้วว่า ไม่สามารถแพร่เชื้อให้ใครได้ (Untransmittable) หรือ U=U ในกรณีนี้คุณอาจพิจารณาหยุด PrEP ได้

วิธีหยุดยา PrEP อย่างถูกต้องและปลอดภัย (How to Stop PrEP Safely)

การหยุดยา PrEP มี "กฎเหล็ก" ที่สำคัญมาก คือห้ามหยุดทันทีหลังมีความเสี่ยงครั้งสุดท้าย เพราะอาจยังมีเชื้อหลงเหลืออยู่ในร่างกายที่ยายังกำจัดไม่หมด

อย่าหยุดปุบปับ! ต้องทานยาต่ออีกระยะ

• สำหรับกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) และสาวประเภทสอง: ต้องทานยา PrEP ต่อไปอีกอย่างน้อย 2 วัน หลังจากมีเพศสัมพันธ์ครั้งสุดท้าย

• สำหรับผู้หญิง (ทางช่องคลอด) และผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับหญิง: ต้องทานยา PrEP ต่อไปอีกอย่างน้อย 28 วัน หลังจากมีความเสี่ยงครั้งสุดท้าย (ข้อนี้สำคัญมาก ห้ามจำสลับกันเด็ดขาด)

ปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยาเสมอ

ทางที่ดีที่สุดควรเข้ามาปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยา เพื่อตรวจเลือดครั้งสุดท้ายเป็นการยืนยันว่าคุณปลอดเชื้อจริงๆ ก่อนที่จะเลิกทานยาถาวร

ระวัง! ผู้ที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B) ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด

หากคุณมีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีร่วมด้วย การหยุดยา PrEP ทันทีอาจทำให้เชื้อไวรัสตับอักเสบบีกำเริบรุนแรงจนตับวายได้ ผู้ที่มีเชื้อนี้ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด ห้ามหยุดยาเองโดยพลการ

ถ้าอยากกลับมาเริ่มทาน PrEP ใหม่ ต้องทำอย่างไร?

ชีวิตคนเราเปลี่ยนแปลงได้เสมอ หากวันหนึ่งคุณกลับมามีความเสี่ยงอีกครั้ง ก็สามารถกลับมาทาน PrEP ใหม่ได้ แต่ "ห้ามนำยาเก่ามาทานต่อทันที" คุณต้องกลับมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาเชื้อ HIV และค่าไตใหม่อีกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าเริ่มทานยาได้อย่างปลอดภัยเหมือนครั้งแรก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการหยุดยา PrEP (FAQ)

หยุดยาไปแล้ว ภูมิคุ้มกันจะยังอยู่ไหม?

ไม่มีแล้วครับ ยา PrEP ไม่ใช่วัคซีน มันออกฤทธิ์ป้องกันเฉพาะช่วงที่มีระดับยาในเลือดเพียงพอเท่านั้น เมื่อหยุดทานยา ระดับยาจะลดลงจนหมดไป ร่างกายก็จะไม่มีเกราะป้องกันเชื้อ HIV อีกต่อไป

สามารถหยุดๆ กินๆ ตามช่วงที่มีความเสี่ยงได้ไหม?

ทำได้ แต่ต้องทำอย่างถูกวิธี เรียกว่าการทานแบบ On-Demand (เฉพาะกลุ่ม MSM เท่านั้น) ซึ่งมีสูตรการทานที่เคร่งครัด ไม่ใช่การนึกจะกินก็กิน หากสนใจวิธีนี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อให้คำแนะนำที่ถูกต้อง ไม่ควรปรับสูตรยาเอง

สรุป: การหยุด PrEP

PrEP เป็นยาที่ออกแบบมาให้ยืดหยุ่นเข้ากับชีวิตของคุณ คุณเริ่มได้เมื่อเสี่ยง และหยุดได้เมื่อปลอดภัย แต่ทุกการเปลี่ยนแปลงควรอยู่บนพื้นฐานของความรู้ที่ถูกต้อง หากคุณกำลังคิดจะหยุดยา อย่าลังเลที่จะเข้ามาปรึกษาเรา เพื่อวางแผนการหยุดยาที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับคุณ